Las Rodalás Churras guarnecen anvistas feriosas muy bien conservás. Entre montes, barrancos, pinás y percurios tradacionales, este territorio s'ha convertío n'un cubillo perfeto pa lumerosas aves rarrapiñas, veras rainas del cielo que bienmandan un papel fundamental n'el equilibrio del cosistema.
En monecipios como Chelva, Tuéjar, Alpuente, Titauguas, Aras de los Ormos, Villarluengo, Cantavieja, Mirambel, u en redolás como la Sierra d'Espadán, es rilativamente fricuente oservar estas percutidoras aves planiando sobre las valles u posás en risclos y árboles. La presiencia suya es, a más, un endicador del buenpasar ambiental de la zona.
De noche apaicen las garrapiñas noturnas, que tamién forman parte'l cosistema tan rico que tenemos. Anque son muicho más enriedrás de velas que las diurnas, porque desembolican l'atividá suya durante la noche, la presiencia d'ellas es prau importante pa l'equilibrio natural del territorio, más que más, por controlar las pueblaciones de ratolines y unos otros mamiferos chicutos.
Anque pasan desapercebías pa muichos vesitantes, en las noches pacibles de las Rodalás Churras, los cantos y siluetas anrecuerdan qu'el cielo y los bosques continúan enllenadicos de vida.

Las emprecipiales garrapiñas:
Una de las especies más emblematicas es l'aliga ral. Con una envergadura que pue superar los dos metros de largaria, es una de las garrapiñas más poderosas d'Uropa. L'hacen más gozo las zonas monterizas y cinglos arreceraus ande costruyir los nidos.
La dieta que tie encluye conejos, peludas y unas otras aves, y patrulla, especialmente, territorios muy escampillaus en busca d'alimento.
Aliga perdicera (Aquila fasciata)
Tamién conocía como aliga de Bonelli, esta especie es una de las más menazás del territorio churro. En las comarcas nuestras agún mantié algunos territorios de cría gracias a la presiencia de zonas monterizas muy poquico mudás.
Es una cazadora extrimeramente ligera, especializá en caturar aves de grandaria midiana.
El vutre lionau es otra de las especies más espetacolares que puen vese n'el cielo. Anque no es un cazador, cumple una fuinción cologica esencial como carnucero, eliminando restas d'animales muertos.
En los años zagueros la presiencia d'esta ave s'ha hicho más fricuente debío a l'esbandimiento de las colonias suyas po'el interior peninsular.
garrapiñas más fáciles d'oservar. El guízaro es conocío po'el caraiteristico vuelo estatico suyo, dinde el cual localiza presas como insetos, sargantanas u rosigadores chicutos.
En las zonas boscosas de pinar y carrascal habitan tamién especies más descretas como l'azarejo perdiguero y el de casta chica. Estas rampiñeras forestales son especialistas en la cacera entre árboles, ande hacen servir la gran maniobrabilidá suya pa sosprender a las presas.
A la finitiva, las aves garrapiñas no namás son espetacolares d'oservar, sinós qu'a más desembolican un papel clau en l'equilibrio'l monte: controlan pueblaciones de rosigadores y unas otras especies, y en l'acomodo de los vutres, eliminan restas organicas que podrían esbandir malatías.
VOCABOLARIO:
ÁGUILA CALZADA (Hieraetus pennatus): ALIGA CHICUTA
ÁGUILA CULEBRERA (Circaetus gallicus): ALIGA CULEBRERA/ALIGA CULLEBRERA
ÁGUILA IMPERIAL (Aquila adalberti): ALIGA IMPERIAL
ÁGUILA MOTEADA (Clanga clanga): ALIGA ESGUITÁ
ÁGUILA PESCADORA/SERRETA (Pandion aliaetus): ALIGA PESCADORA
ÁGUILA PERDICERA/ÁGUILA DE BONELLI/ÁGUILA AZOR PERDICERA (Aquila fasciata): ALIGA PERDICERA
ÁGUILA REAL (Aquila chrysaetos): ALIGA RAL
AGUILUCHO CENIZO (Circus pygargus): ALIGUCHO CENIZOSO/VOLANDERO CENIZOSO
AGUILUCHO PÁLIDO (Circus cyaneus): ALIGA AZUL
AGUILUCHO LAGUNERO (Circus aeruginosus): VOLANDERO LAGUNERO
ALCOTÁN EUROPEO (Falco subbuteo): ALCOTILLA, FALCÓN PERDICERO
ALIMOCHE COMÚN/ABANTO/GUIRRE/BUITRE EGIPCIO (Neophron percnopterus): MILOPA/MILOCHA
AUTILLO EUROPEO (Otus scops): BU CHICUTO/BUGO CHICUTO
AZOR COMÚN/AZOR NORTEÑO (Accipiter gentilis): AZAREJO PERDIGUERO
BUHO REAL/GRAN DUQUE (Bubo bubo): BUGO RAL/BU RAL/BUBO RAL/BUF RAL
BUHO CHICO (Asio otus): MUCHUELO CHICUTO
BUHO CAMPESTRE/LECHUZA CAMPESTRE (Asio flammeus): ÓLIBA D'AUGUA/BABIECA D'AUGUA
BUITRE LEONADO (Gyps fulvus): VUTRE ROYISCO/VUTRE LIONAU
BUITRE MOTEADO/BUITRE DE RUPELL (Gyps rueppelli): VUTRE ESGUITAU
BUITRE NEGRO (Aegypius monachus): VUTRE NEGRO
BUSARDO CALZADO/RATONERO CALZADO/AGUILILLA ÁRTICA (Buteo lagopus): ALIGA CALZÁ/ALIGA CHICUTA
BUSARDO RATONERO/RATONERO COMÚN/ÁGUILA RATONERA/AGUILILLA (Buteo buteo): ALIGA RATERA
CÁRABO COMÚN (Strix aluco): CARBO/CALBO
CERNÍCALO PRIMILLA (Falco naumanni): FALCONICO
CERNÍCALO VULGAR (Falco tinnunculus): GUÍZARO
ELANIO AZUL/ELANIO COMÚN (Elanus caeruleus): ESPARVERO BLANCO
ESMEREJÓN (Falco columbarius): FALCÓN DE CASTA GRANDE/FALCÓN LLEBRUNO
GAVILÁN COMÚN (Accipiter nisus): AZAREJO/GAVILÁN/FALCÓN DE CASTA CHICA
HALCÓN BORNÍ/BARNÍ/LANARIO (Falco biarmicus): FALCÓN GRISO
HALCÓN DE ELEONORA (Falco eleoronae): FALCÓN D'ALIONOR
HALCÓN PEREGRINO (Falco peregrinus): FALCÓN CUMÚN/HARCAS
LECHUZA COMÚN/LECHUZA DE CAMPANARIO/LECHUZA CAMPANARIA (Tyto alba): BABIECA CUMÚN
LECHUZA DE TENGMALM/MOCHUELO BOREAL (Aegolius funereus): MUCHUELO DE PINÁ
MILANO NEGRO (Milvus migrans): ESPARVERO NEGRO/ALMOROCHO/MILANO NEGRO
MILANO REAL (Milvus milvus): ESPARVERO CUMÚN
MOCHUELO EUROPEO/MOCHUELO COMÚN (Athene noctua): GUIU/CUCU/MUCHUELO CUMÚN
QUEBRANTAHUESOS (Gypaetus barbatus): CREBANTAUESOS






